Adaptive IDF – nurkowanie bez barier | część 1

Osoby, które pierwszy raz szukają informacji o nurkowaniu z niepełnosprawnością, zadają zwykle jedno pytanie: „czy ja w ogóle mogę?”.

Odpowiedź, którą znajdują, brzmi najczęściej „to zależy” – i na tym się kończy. Nie wiadomo, od czego zależy, kto o tym decyduje i co trzeba zrobić, żeby się dowiedzieć.

Ten cykl powstał po to, żeby na to pytanie odpowiadać konkretnie.

Pod wodą zmieniają się reguły

Pod wodą wiele różnic traci znaczenie. Znika ciężar ciała, zmienia się sposób poruszania, a pozornie proste czynności trzeba nauczyć się wykonywać od nowa. Każdy nurek – niezależnie od swojej sprawności – musi zaufać sprzętowi, zaufać partnerowi i opanować umiejętności na poziomie pozwalającym bezpiecznie przebywać pod wodą.

Między innymi dlatego nurkowanie potrafi być przestrzenią prawdziwej równości. Grawitacja przestaje działać tak jak na powierzchni. Poruszanie się ma zupełnie inną formę, a część barier, które na co dzień decydują o tym, co jest dostępne, a co nie – po prostu się rozpuszcza.

Ale to nie dzieje się samo. Potrzebne jest szkolenie, które bierze pod uwagę konkretnego człowieka.

Nie dostosowujemy człowieka do kursu

Program Adaptive International Diving Federation powstał z przekonania, że dostęp do podwodnego świata nie powinien zależeć od tego, czy człowiek porusza się, widzi, słyszy albo komunikuje w sposób uznawany za standardowy. Powinien zależeć od jego możliwości, motywacji, bezpiecznej kwalifikacji i właściwego przygotowania zespołu.

Nie dostosowujemy człowieka do kursu. Dostosowujemy sposób szkolenia do człowieka.

Idea wyrosła z praktyki – z doświadczeń Fundacji Mniejszy Błękit i z nurkowań prowadzonych z osobami z niepełnosprawnościami. Z czasem okazało się, że pojedyncze warsztaty i wydarzenia nie wystarczą. Potrzebny był pełny system: taki, który nie kończy się na nurkowaniu zapoznawczym ani na jednym certyfikacie, ale pozwala iść dalej.

Tak powstała ścieżka Adaptive IDF.

Adaptacja nie oznacza obniżania standardów

Wokół nurkowania osób z niepełnosprawnościami krąży przekonanie, że szkolenie adaptive polega na pomijaniu trudniejszych ćwiczeń albo obniżaniu wymagań.

Jest dokładnie odwrotnie.

Cel szkolenia i wymagany poziom bezpieczeństwa pozostają niezmienne. Zmieniać może się sposób osiągnięcia tego celu.

Jeżeli kursant nie może wykonać ćwiczenia tradycyjną techniką, instruktor szuka rozwiązania opartego na jego rzeczywistych możliwościach. Może to oznaczać inną pozycję w wodzie, inną konfigurację sprzętu, inny sposób komunikacji, inny podział czynności albo inną technikę poruszania się.

Nie pytamy więc: „czego ta osoba nie może zrobić?”. Pytamy:

„Jak może wykonać tę czynność bezpiecznie, świadomie i skutecznie?”

To ma bezpośrednie znaczenie dla kursanta: certyfikat Adaptive nie jest dyplomem uczestnictwa. Jest potwierdzeniem realnych umiejętności, zdobytych inną drogą.

Rozwiązania nie są przy tym dobierane na podstawie nazwy niepełnosprawności. Dwie osoby korzystające z wózka mogą mieć zupełnie inne możliwości ruchowe. Dwie osoby niewidome mogą preferować inne sposoby komunikacji. Ktoś może potrzebować wsparcia pod wodą, a jednocześnie doskonale radzić sobie z teorią, planowaniem i obsługą sprzętu.

Dlatego wszystko zaczyna się od rozmowy a najlepszym źródłem wiedzy o potrzebnym wsparciu jest sam nurek.

Certyfikat mówi, w jakim zespole możesz nurkować

Jednym z najważniejszych elementów systemu jest sposób, w jaki certyfikat opisuje potrzebne wsparcie.

Nie jest to ocena wartości nurka ani klasyfikacja „stopnia niepełnosprawności”. To informacja dla organizatora nurkowania: jakiego zespołu potrzebuje ta konkretna osoba, żeby nurkowanie było bezpieczne i komfortowe. Ilu partnerów i o jakich kwalifikacjach.

To ważna zmiana perspektywy. Nie rozstrzygamy, czy ktoś „może” albo „nie może” nurkować na podstawie tego, co widać. Określamy, w jakim zespole może nurkować bezpiecznie.

Dla kursanta oznacza to jedno: przychodząc do centrum nurkowego z certyfikatem Adaptive, nie musi za każdym razem tłumaczyć się ze swojej niepełnosprawności i negocjować, czy zostanie wpuszczony do wody. Odpowiedź jest już zapisana na karcie.

Do tego, jak działa ten system, wrócimy w osobnym artykule — to temat, który zasługuje na pełne wyjaśnienie.

To nie jest atrakcja. To nurkowanie

Nurkowanie Adaptive nie jest działalnością charytatywną ani jednorazowym wydarzeniem organizowanym „dla osób z niepełnosprawnościami”.

Jest po prostu lub aż nurkowaniem.

Wymaga nauki, systematyczności, odpowiedzialności, znajomości sprzętu, kontroli pływalności i umiejętności współpracy. Przynosi też dokładnie te same emocje: ciekawość przed pierwszym zanurzeniem, stres podczas nowych ćwiczeń, satysfakcję po ich opanowaniu i radość z odkrywania miejsc, których nie widać z powierzchni.

Ma też swoją ciągłość. Ścieżka Adaptive IDF nie kończy się na pierwszym stopniu — prowadzi przez specjalizacje i stopnie zaawansowane aż do nurkowań głębokich, a dla części nurków także do udziału w szkoleniu innych. Osoba z niepełnosprawnością nie dostaje w IDF „specjalnej wersji” nurkowania ograniczonej do basenu. Dostaje drogę.

Bezpieczeństwo nie stoi z tym w sprzeczności. Zaczyna się na długo przed wejściem do wody: od rozmowy, wyboru akwenu, przygotowania sprzętu i ustalenia sposobów komunikacji. Ale prawidłowo rozumiane bezpieczeństwo nie polega na mówieniu „lepiej nie próbuj”. Polega na stworzeniu warunków, w których można spróbować świadomie i odpowiedzialnie.

Nurkowanie jest dla każdego – ale każdy potrzebuje czegoś innego

Nie istnieje jeden uniwersalny sposób szkolenia wszystkich osób z niepełnosprawnościami – tak samo jak nie istnieje jeden sposób szkolenia wszystkich pozostałych nurków.

Adaptive oznacza gotowość do słuchania i szukania rozwiązań. Oznacza też szacunek dla samodzielności. Pomoc nie polega na wykonywaniu wszystkiego za nurka. Jej celem jest umożliwienie zrobienia możliwie wielu rzeczy samemu, a tam, gdzie to konieczne – zapewnienie profesjonalnego wsparcia.

Niepełnosprawność nie określa ambicji człowieka. Nie mówi, czy ktoś marzy o spokojnych nurkowaniach na rafie, o fotografii podwodnej, o wrakach, o zejściu na czterdzieści metrów, czy o przekazywaniu wiedzy kolejnym kursantom.

Program szkoleniowy powinien pozwalać te ambicje rozwijać, zamiast z góry wyznaczać ich granice.

Pod wodą wszyscy jesteśmy nurkami

Pod wodą zostaje oddech, przestrzeń, ruch i zespół ludzi, którzy wiedzą, jak na sobie polegać.

Dlatego w IDF wierzymy, że nurkowanie jest dla każdego, kto może je bezpiecznie uprawiać.

Czasami potrzebna jest inna technika. Czasami zmodyfikowany sprzęt. Czasami dodatkowy partner albo bardziej doświadczony zespół. Zawsze potrzebne są dobre szkolenie, odpowiedzialność i wzajemny szacunek.

Adaptive IDF nie obiecuje nurkowania bez ograniczeń. Daje narzędzia, żeby nie tworzyć ograniczeń tam, gdzie nie są potrzebne.

Bez obniżania standardów. Bez odbierania samodzielności. Bez rezygnowania z marzeń.

To pierwszy artykuł cyklu „Adaptive IDF – nurkowanie bez barier”. W kolejnych częściach pokażemy, jak wygląda ścieżka szkoleniowa krok po kroku, co dokładnie oznacza oznaczenie na certyfikacie i jak buduje się bezpieczny zespół, a także opowiemy o nurkach z niepełnosprawnością, którzy sami szkolą innych.

Jeśli zastanawiasz się, czy nurkowanie jest dla Ciebie – napisz do nas. Rozmowa nic nie kosztuje, a od niej zaczyna się każde szkolenie Adaptive.

Autor: Konrad Kępka